YAZILAR Yorumlar FEEDBURNER

ZAMAN (4) SOMUTTAN SOYUTA

Gönderen Harun 19 Mar 2009


Aristo zamanı hareketle özdeştirdi. Son derece mantıklıydı. Yaşamda kullandığımız zaman birimleride aslında bir hareketi ifade ediyor.
Dünyanın güneşin etrafında tam bir tur atmasına yıl, dünyanın kendi ekseni etrafında bir tur atması gün ismini vermişiz. Günlük hayatımızda bile bazı süreleri hareketle ifade ederiz.
-Beni kantinde ne kadar bekledin? -Bir çay içtim sonra çıktım.

Dakikanın 1/60 'ı olan saniye bile aslında Sezyum-133 atomunun titreşim süresiyle tanımlanmıştır.Yani yine bir hareketi temsil ediyor.

'' Zaman hareketi, hareket de zamanı tayin eder'' diyen Aristo, ezeli varlıkların zamanda olamayacağı sonucunu çıkardı;

''Mesela bütün, zamanın tesiri altında eskir ve silinir gider; zira zaman bizatihi tahribin sebebidir. Çünkü o hareketin sayısıdır ve hareket de var olan bir şeyi bozar''

''Buradan, ezeli olması hesabıyle ezeli varlıkların zamanda olmadıkları anlaşılır; zira zaman onları ne kuşatır ne de varlıklarını ölçer. Zamanın onların üzerinde tesiri yoktur. Çünkü onlar zamanda değildirler''

Platon(Eflatun) Aristo'nun tanımladığı fiziksel zamanı bir taklid, sanal zaman olarak düşünür. Ne Sokrat ne başkası en çok bu Platon denilen adamla tanışmak isterdim:)

Gazali, İbni Sina, İhvanı Safa, hareket-zaman ilişkisi konusunda Aristo ile benzer şeyler söylediler. Yani zamanı daha çok fiziksel olarak tanımladılar.

Davud-u Kayseri(öl.1350) ve Ebu'l- Bereİcât el- Bağdadî(öl.1166) ise fiziksel tanımdan biraz uzaklaşıp daha soyut bir zaman tanımı yapmışlardır.

Ebu'l- Bereİcât el- Bağdadî ; "Zaman, ölçü ile ilgilidir... Zaman, varlığın ölçüsüdür, hatta zaman, durağanlığı (sükun) bile ölçer.''


Davud-u Kayseri ; "...Zaman, varlığın bekasının ve
devamının ölçüsüdür..."
"zaman, varlıkların var olmalarının, yaratılmalarının süresinin ölçülmesidir"


Fahreddin er-Râzî (1149-1210) ise net bir şekilde Aristo'dan farklıdır. Günlük hayatta zamanı hareketle ilişiklendirmemizi vurgulasa da o hareketin zaman olmadığını söyler.

Fahreddin er-Râzî ; ''Zaman, zatında ve varoluşunda hareketle hiçbir ilintisi bulunmayan bir varlıktır. O, hareket var olsa da olmasa da vardır. Bu bakımdan şöyle söylemek mümkündür: Hareketin süre ve zamanın varlığında hiçbir etkisi yoktur.Çünkü hareketin bizzat kendisi, zaman içerisinde oluşmaktadır. Yani hareket zamanı değil, zaman hareketi kuşatmaktadır. ''



Yakın yüzyıllardaki ve günümüzdeki düşünürler artık zamanı birkaç farklı kategoride inceliyorlar ve tanımlıyorlar. Fiziksel zaman, matematiksel zaman, sezgisel zaman, psikolojik zaman vs.

Ki artık bugün buna mecbur kaldılar. Çünkü 20. yüzyılın başında bir adam çıktı ve herşeyin altını üstüne getirdi. Ezberleri bozdu. Bildiğimiz herşeyin yanlış olduğunu söyledi. Zaman tanımını yerle bir etti. Sadece zaman mı? Ortada gerçek denilen birşey bırakmadı. Yeryüzündeki birçok insan hala onun ne yaptığı hakkında hiç birşey bilmiyor ve anlamıyor. Ben ne kadar anlatabilirim bilmiyorum. Bakalım deneyeceğiz, bir sonraki yazıda görüşmek üzere.


ZAMAN(1)
ZAMAN(2) SONSUZLUK
ZAMAN(3) AN
ZAMAN(5) EİNSTEİN



Kaynaklar;
İHVANI SAFA, İBN SİNA VE GAZALİ'DE ZAMAN ANLAYIŞI
(Yrd. Doç.Kazım SARIKAVAK)1997
İSLAM FELSEFESİNDE ARİSTOCU ZAMAN GÖRÜŞÜ
(Dr. Mehmet DAĞ)1973
Heidegger`in Bergson Zaman Öğretisi`ne Getirdiği Tenkitler(Arslan TOPAKKAYA)(
Freiburg Üniversitesi Felsefe Bölümü Doktora Öğrencisi)2004
Zamana Dair Söylentiler
Aristo metafiziği ile Gazzali metafiziğinin karşılaştırılması (Prof.Dr. Süleyman Hayri BOLAY)1993 MEB YAYINLARI
FAHRUDDİN ER-RÂZÎ’DE ZAMAN KAVRAMI VE ALLAH’IN EZELÎLİĞİ İLE İLİŞKİSİ(Yrd. Doç. Dr. Metin ÖZDEMİR, Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)2003

| Bu yazıyı arkadaşına gönder

0 SİTE YORUMLARA KAPATILMIŞTIR